De openbaarheidsparagraaf komt voort uit het besluit tot actieve openbaarmaking van informatie. Deze verplichting is gericht op het verbeteren van de informatiehuishouding binnen overheidsinstanties, Bovendien vereist artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting en verantwoording specifieke aandacht besteedt aan zowel de beleidsvoornemens als de uitvoering van de Wet open overheid.
Vanuit het programma 'Open en transparant Arnhem' werken we aan het bevorderen van transparantie, toegankelijkheid en efficiëntie in onze informatiehuishouding. De implementatie van de Wet open overheid maakt hier integraal onderdeel van uit.
De gemeente Arnhem werkt hierbij nadrukkelijk samen met andere partijen, waaronder de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), andere gemeenten en provincies, en private partners. Door het delen van plannen, het uitwisselen van kennis en ervaringen en deelname aan gezamenlijke initiatieven, zoals digitale sessies voor Woo-projectleiders van de VNG en de Woo-match (het gezamenlijk doorlopen van openbaarmakingsprocessen), versterken wij onze uitvoering van de Woo.
De aanpak van de Woo kent een meerjarig karakter en is opgebouwd rond drie kernpijlers:
- Openbaarheid op eigen initiatief (actieve openbaarmaking);
- Openbaarheid op verzoek (passieve openbaarmaking);
- Verbetering van de informatiehuishouding.
1. Openbaarheid op eigen initiatief
Deze pijler richt zich op het proactief openbaar maken van informatie die van belang is voor inwoners en andere belanghebbenden, zonder dat hier expliciet om wordt verzocht.
In 2025 is verder gewerkt aan de implementatie van de eerste en tweede tranche en onderdelen van de derde tranche van de actieve openbaarmaking, conform de landelijke fasering. Dit betrof onder meer de openbaarmaking van informatiecategorieën zoals wet- en regelgeving, organisatiegegevens, raads- en vergaderstukken, afgesloten Woo-verzoeken, convenanten, beschikkingen en onderzoeksrapporten. De gehanteerde indeling sluit aan bij de landelijke werkdefinities van de rijksoverheid, zodat wordt voldaan aan de verplichtingen uit de Woo. Aan genoemde categorieën is voortvarend gewerkt. Voor een deel van de categorieën ligt de fase van openbaarmaking nog in het vooruitzicht. Dat hangt samen met het feit dat er landelijk nog geen duidelijkheid is over het moment van invoering. Zodra die duidelijkheid er is, biedt dat volop kansen om de vervolgstappen met extra energie en focus te zetten.
Voor de uitvoering van deze verplichtingen maakt de gemeente gebruik van een aanpak die in 2023 is ontwikkeld in samenwerking met studenten van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen, vastgelegd in een convenant tussen de hogeschool en de gemeente Arnhem.
Pilot proactieve openbaarmaking
Naast de wettelijke verplichtingen is in 2024 een pilot gestart binnen het cluster Project- en Interimmanagement om (pro)actief data en documenten te ontsluiten en te delen met inwoners. In 2025 is deze pilot afgerond. Met deze pilot wordt beoogd een verdere cultuurverandering richting meer openheid en transparantie te realiseren.
In 2025 zijn presentaties verzorgd voor verschillende vakafdelingen over het programma Open en Transparant Arnhem en over actieve en passieve openbaarmaking onder de Woo. Hierbij is ook aandacht besteed aan het belang van een goed ingerichte informatiehuishouding en het bewust omgaan met informatie.
Daarnaast is een leerprogramma voor medewerkers ontwikkeld, bestaande uit leermodules die bijdragen aan meer kennis, bewustwording en actieve betrokkenheid bij openheid en transparantie. Ter ondersteuning hiervan zijn videoboodschappen opgenomen door onder andere de burgemeester, de gemeentesecretaris, de wethouder, het afdelingshoofd/CIO Informatie en het afdelingshoofd Juridische Zaken.
Overige initiatieven
- Deelname hackathon: Medewerkers van de gemeente Arnhem hebben samen met de Hogeschool Arnhem en Nijmegen (HAN) en het Kadaster deelgenomen aan een hackathon met erfgoeddata, georganiseerd door het Netwerk Digitaal Erfgoed. Het team van Arnhem behaalde hierbij de eerste prijs.
- Onderzoek naar een (fysiek) openbaarheidscentrum: In 2025 is kennis opgedaan bij de gemeente Amsterdam, die een fysiek openbaarheidscentrum heeft ingericht. Daarnaast zijn gesprekken gevoerd met onder andere het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) en het Gelders Archief.
- Website arnhem.nl: Op de vernieuwde website is een specifieke informatiepagina over de Wet open overheid ingericht.
- Cultuuronderzoek: In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor een onderzoek naar de organisatiecultuur op het gebied van openheid en transparantie.
- Aanbesteding anonimiseringssoftware: In 2025 is gestart met de aanbesteding van geavanceerde anonimiseringssoftware. Volgens planning is deze software in 2026 operationeel.
2. Openbaarheid op verzoek
Onder deze pijler valt het zorgvuldig en tijdig afhandelen van Woo-verzoeken van inwoners en andere belanghebbenden. De gemeente streeft ernaar dit proces zo efficiënt en transparant mogelijk in te richten.
In 2025 is sprake geweest van een aanzienlijke stijging van het aantal ontvangen Woo-verzoeken: er zijn 181 verzoeken ingediend en 173 afgerond. Conform de aanbevelingen van het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding (ACOI) worden in overleg met verzoekers regelmatig afspraken gemaakt over behandeltermijnen. Deze afspraken worden vastgelegd in de individuele dossiers.
Belangrijke verbeteringen in 2025 waren:
- Doorontwikkeling van het afhandelingsproces, waaronder het structureel inzetten van het zogenoemde kop-gesprek: een vroegtijdig multidisciplinair overleg waarin het verzoek wordt verduidelijkt en het vervolgproces wordt afgestemd.
- Versnelling van het proces door bestendiging van de inzet van een lakteam dat aanvankelijk via inhuur werd ingevuld, en inmiddels met vaste (deeltijd)dienstverbanden wordt ingevuld.
- Oplossen van technische knelpunten via workshops met betrokken disciplines.
- Verdere stroomlijning en documentatie van afgeleide processen, zoals het opvragen van informatie uit afgesloten mailboxen.
- Realisatie van managementinformatie om beter en sneller inzicht te krijgen in de voortgang van Woo-verzoeken.
3. Verbetering van de informatiehuishouding
Een goed ingerichte informatiehuishouding is een essentiële randvoorwaarde voor openheid en transparantie. De gemeente beschouwt dit niet alleen als een wettelijke verplichting, maar ook als een fundament voor betrouwbare, toegankelijke en duurzame dienstverlening.
In het kader van het programma voor verbetering van de digitale dienstverlening en versnelling van digitalisering is ingezet op meer papierloos werken. Hierbij worden de primaire systemen van Burgerzaken en Werk & Inkomen gekoppeld aan het centrale zaak- en archiefsysteem. Dit draagt bij aan het terugdringen van papieren archieven en aan duurzaam en toegankelijk informatiebeheer.
In 2025 zijn onder meer de volgende stappen gezet:
- Vergroten van bewustwording en databewustzijn onder medewerkers;
- Verbeteren van de kwaliteit en structuur van gegevens;
- Inrichten en optimaliseren van processen voor informatievoorziening;
- Opstellen van een businesscase voor Zoek en Vind, gericht op het verbeteren van de vindbaarheid en toegankelijkheid van informatie;
- Opstellen van een businesscase voor een publicatieplatform voor automatische openbaarmaking van data;
- Start van een onderzoek naar metadata door een student van de Hogeschool Arnhem en Nijmegen. Metadata speelt een cruciale rol in het duurzaam ontsluiten en hergebruik van informatie.