In de gemeentewet (artikel 229b, lid 1) is opgenomen dat de tarieven die worden geheven voor de rioolheffing en afvalstoffenheffing maximaal kostendekkend mogen zijn. Dit betekent dat de opbrengsten niet hoger mogen zijn dan de kosten. Zo wordt voorkomen dat de gemeente 'winst' maakt op deze heffingen en met de ontvangen specifieke belastingen ook andere gemeenteactiviteiten financiert. Het gaat bij de kostendekkendheid om begrote bedragen, omdat op het moment van het vaststellen van de tarieven alleen nog de verwachtingen bekend zijn. De gerealiseerde mate van kostendekkendheid kan afwijken van wat geraamd werd, doordat de kosten of opbrengsten hoger of lager uitvallen dan begroot.
Hieronder wordt inzicht gegeven in de berekening van de begrote en gerealiseerde kostendekkendheid van de rioolheffing en afvalstoffenheffing. De opbrengsten in de berekeningen van de kostendekkendheid wijken af van de opbrengsten gepresenteerd bij onderdeel Opbrengsten van de lokale heffingen in deze paragraaf. Dit verschil is te verklaren doordat de kosten voor vermindering en vernietiging in het onderdeel Opbrengsten van de lokale heffingen gesaldeerd zijn met de (bruto) opbrengsten, terwijl deze kosten in de berekening van de kostendekkendheid onder de kosten van het taakveld zijn opgenomen. Voor de berekening van de kostendekkendheid geven beide werkwijzen dezelfde uitkomst.
Kosten van overhead
Kosten worden zoveel mogelijk direct toegerekend aan de betreffende activiteit, maar dat gaat niet altijd. Bijvoorbeeld bij de kosten van huisvesting, (algemene) communicatie en bestuursondersteuning. Dit zijn overheadkosten; alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Deze definitie van overheadkosten is vastgelegd in het BBV. Welke kosten de gemeenten als overheadkosten moeten zien, is dus in regelgeving vastgelegd. Gemeenten zijn wel vrij in de keuze van de methodiek voor toerekening van overheadkosten aan de lokale heffingen. Bij de gemeente Arnhem rekenen we de kosten van overhead aan de heffingen toe met behulp van een opslag op de ingezette uren (artikel 21 Financiële verordening)
Rioolheffing
De rioolheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengsten uit rioolheffing mogen alleen ingezet worden voor de kosten voor de gemeentelijke watertaken voor afval-, hemel- en grondwater.
De gerealiseerde kostendekkendheid is met 101% hoger dan de (primitief) begrote kostendekkendheid van 97%. De opbrengsten hebben zich ontwikkeld in lijn met de begroting. Het kostenniveau ligt echter € 1,3 miljoen lager dan begroot, te verklaren door:
- Een rentevoordeel op de kapitaallasten van € 0,7 miljoen.
- Een efficiencyvoordeel van € 0,2 miljoen door lagere energiekosten voor de gemalen en lagere kosten voor de aanbesteding van het riolering beheersysteem.
- Een voordeel van € 0,4 miljoen doordat geplande werkzaamheden niet zijn uitgevoerd. Dit als gevolg van capaciteitstekorten bij aannemers en afstemming met onderaannemers. Daarnaast is de tweede fase voor het opstellen van het Water- en rioleringsprogramma later gestart. Deze loopt door in 2026.
De kostendekkendheid van de rioolheffing is in 2025 met 101% hoger uitgekomen dan de wettelijke norm van maximaal 100%. Het BBV (artikel 44 lid 2) verplicht om, voor het bedrag dat deze overschrijding te verklaren is doordat een deel van de begrote werkzaamheden en investeringen niet is uitgevoerd, een voorziening te vormen. Voor 2025 betekent dit een toevoeging aan de voorziening van bijna 0,2 miljoen. De voorziening zal aangewend worden voor toekomstige kosten van het product riolering.
Kostendekkenheid rioolheffing | Begroting 2025 primitief | Jaarrekening 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | ||
Kosten Taakveld(en),incl (omslag) rente | 16.078 | 15.357 |
Inkomsten taakveld(en), excl.heffingen | - | - |
Netto kosten taakvelden | 16.078 | 15.357 |
Toe te rekenen kosten: | ||
Overhead | 768 | 812 |
BTW | 1.778 | 1.733 |
Totale kosten | 18.623 | 17.903 |
Opbrengst rioolheffing | 18.096 | 18.083 |
Dekkingspercentage | 97% | 101% |
Afvalstoffenheffing
De afvalstoffenheffing is een bestemmingsheffing. De opbrengsten uit afvalstoffenheffing mogen alleen ingezet worden voor kosten van inzameling en verwerking van huishoudelijk afval.
De gerealiseerde kostendekkendheid is met 97% hoger dan de begrote kostendekkendheid van 94%.
De kosten vallen lager uit, doordat de opgenomen acties in de uitvoeringsagenda Schoner Arnhem door latere besluitvorming niet in 2025 opgestart zijn. Daarnaast is er een half jaar langer gebruik gemaakt van het aflopende GFE-contract waardoor de kosten lager zijn uitgevallen. Tenslotte zijn de kosten voor beheer en onderhoud van de ondergrondse verzamelcontainers lager uitgevallen. Tegenover deze lagere lasten staan ruim € 0,3 miljoen hogere kosten voor vermindering van de afvalstoffenheffing, waardoor per saldo het kostenniveau €0,4 miljoen lager ligt dan (primitief) begroot.
De gerealiseerde bruto opbrengsten zijn bijna € 0,5 miljoen hoger dan begroot. Deze afwijking moet echter in samenhang worden gezien met de hiervoor genoemde hogere kosten voor verminderingen (correctie op de opbrengsten). Per saldo leidt dit tot € 140.000 hogere opbrengsten afvalstoffenheffing, te verklaren door een hoger aantal huishoudens dan waar bij de tariefberekening van is uitgegaan en door meeropbrengsten uit nog opgelegde aanslagen over 2024.
Kostendekkenheid afvalstoffenheffing | Begroting 2025 primitief | Jaarrekening 2025 |
|---|---|---|
Bedragen x € 1.000 | ||
Kosten Taakveld(en),incl (omslag) rente | 24.330 | 23.868 |
Inkomsten taakveld(en), excl.heffingen | -1.682 | -1.567 |
Netto kosten taakvelden | 22.648 | 22.301 |
Toe te rekenen kosten: | ||
Overhead | 763 | 857 |
BTW | 3.899 | 3.771 |
Totale kosten | 27.310 | 26.928 |
Opbrengst afvalstoffenheffing | 25.686 | 26.156 |
Dekkingspercentage | 94% | 97% |