Bomen zijn belangrijk voor de leefbaarheid, biodiversiteit en beleving en leveren een bijdrage aan een klimaatadaptieve stad. Hittestress en wateroverlast zijn onderwerpen waarbij bomen een onderdeel van de oplossing kunnen zijn. Daarom zijn in het Bomenplan onderstaande doelen beschreven:
- Arnhem wil een groenere stad: meer (buitengewone) bomen en meer groenmassa.
- Arnhem gaat voor kwaliteit en toekomstbestendigheid (juiste boom op de juiste plek), gezonde, goed onderhouden en duurzame bomen.
- Arnhem wil bomen beter beschermen.
- Arnhem wil communiceren over bomen.
Arnhem heeft zo’n 47.000 stadsbomen, het beheer en onderhoud is erop gericht om een jonge boom tot volwassenheid te brengen en daarna zo lang mogelijk te behouden, afgewogen tegen de kosten die daarvoor nodig zijn. Hierbij wordt de ecologische waarde van de boom zoveel mogelijk gevolgd. Dit houdt in dat er alleen gesnoeid wordt op de plekken waar dat nodig is voor de vrije doorgang van het verkeer of wanneer probleemtakken een hoog risico gaan vormen voor de gebruikers. Daarnaast worden knotbomen gefaseerd geknot zodat er voldoende nest- en schuilplekken voor vogels en insecten in stand blijven. Dood hout is van grote waarde voor de ecologie. In 2025 bekijken we hoe we ecologisch gestuurd boombeheer kunnen toepassen, waarbij snoei is gericht op het maximaliseren van de ecologische waarde van de boom.
Ecologisch gestuurd boombeheer is in 2025 vertaald naar natuurvolgend boombeheer. Onderhoud is gericht op maximale ecologische waarden en behoud van groenmassa. Deze nieuwe werkwijze sluit aan op de ambities op biodiversiteit en het bomenbeleid en zetten we voort in 2026. Bij bomen die groeien in wijk- en buurtbossen, struwelen en bosplantsoen worden dode of gesnoeide takken zoveel mogelijk in de bossen en struwelen verwerkt. Ook het staande dode hout wordt behouden op plekken waar dat kan. Mogelijke risico’s voor de weggebruikers worden uit de boom gesnoeid en de boom kan op die plek gecontroleerd afsterven. Arnhem heeft, gebaseerd op de beleidsregels uit het Bomenplan 2020, ruim 18.000 buitengewone bomen en toekomstbomen aangewezen. Deze bomen worden extra beschermd en krijgen, indien nodig, extra onderhoud ten gunste van de levensverwachting van deze bomen. De planning is om elk jaar bij ongeveer 50 bomen extra maatregelen (veel al in de bodem) uit te voeren waarbij elk jaar wordt gekeken waar de maatregel het meest noodzakelijk is. Dit is maatwerk. Het dagelijks onderhoud van stadsbomen wordt op B-niveau gedaan met behoud van de ecologische waarden van de boom, dit wordt volgens planning uitgevoerd. Alle stadsbomen worden periodiek gecontroleerd waarbij 'onderhoudsstaat', ‘boomgebreken’, 'toekomstverwachting' en 'ziekte en aantastingen' van de bomen opgenomen worden. Hieruit volgen onderhoudsmaatregelen of advies tot nader onderzoek, deze worden na de controle uitgevoerd binnen de termijnen volgens het beheerplan bomen Arnhem. Boomziektes en plagen worden gevolgd en waar nodig wordt beheersingsmaatregelen ingezet. Vervanging van stadsbomen vindt plaats als de boom een te groot risico of hinder vormt voor de weggebruiker en die niet met dagelijks onderhoud of andere maatregelen op te lossen is, een hele lage levensverwachting heeft of dood is. Vervanging van bomen in (laan)structuren is maatwerk, dit kan 1 op 1, in clusters of hele rijen opgepakt worden afhankelijk van de technische beperkingen, levensverwachting van de resterende bomen en andere geprogrammeerde projecten. Het Boom Kwaliteitsteam Arnhem wordt advies gevraagd bij het vervangen van laanstructuren.
Financiering bomenonderhoud
Aangeplante stadsbomen worden sinds 2021 opgenomen op de balans en deze bomen worden afgeschreven in 50 jaar. In 2025 was er geen kap van bomen die een waarde op de balans hebben; afboeking van bomen is dan ook niet aan de orde zijn.
Vanaf 2025 zijn bezuinigingen doorgevoerd op het onderhoud van de stadbomen en de boomziektes en plagen. Mogelijk zal dit invloed hebben op de termijn waarop bomen in (laan)structuren vervangen worden. Op de lange termijn kunnen hierdoor bijvoorbeeld meer ‘gaten’ in deze structuren zichtbaar worden, ook kan de gewenste toename van boomkroonoppervlakte zoals opgenomen in het Bomenplan vertraging oplopen. Buiten de directe woonomgeving (zoals langs uitvalswegen) worden uitvallende bomen niet direct vervangen
De bezuiniging is gerealiseerd door het vervangen van laan- en straatbomen uit te stellen. Door het wel goed uit blijven voeren van het dagelijks onderhoud houden we onze bomen gezond en vitaal en blijven ze langer in stand. Vervanging kan hierdoor worden uitgesteld. Ook door in te zetten op natuurvolgend boombeheer kunnen we het vervangen van bomen in lanen en boomstructuren langer uitstellen. Bomen met een mindere vitaliteit, hebben juist vaak een hogere waarde voor de biodiversiteit. Zolang de bomen veilig behouden kunnen blijven voor de omgeving laten we deze bomen staan Ook heeft dit invloed op de methode en mate van beheersing van ziekte en plagen zoals de eikenprocessierups. De beheersing van bijvoorbeeld eikenprocessierups doen we preventief door in te zetten op ecologisch maaibeheer, het aanplanten van heesters en struiken en het ophangen van mezenkasten. Zo laten we de natuur voor ons het werk doen.
Planning en resultaat
Voor aanplant en groeiplaatsverbetering van bomen is een investeringskrediet beschikbaar. De volgende projecten stonden hiervoor in 2025 op de planning:
- Aanplant bomen museumpark Onderlangs; Is gerealiseerd • Verbeteren boomstructuur en monumentale karakter Airbornplein. Dit project is komen te vervallen
- Aanplant extra bomen Transformatorplein • Aanplant extra bomen Croydonplein . Beide zijn gerealiseerd
- Aanplant extra bomen Schuytgraaf; is gerealiseerd
- Aanplant extra bomen in diverse stadsparken met de focus op Arnhem-zuid, Westerveld, Immerloopark; is gerealiseerd
- Groeiplaatsverbetering 50 stuks buitengewone bomen; gerealiseerd
- Groeiplaatsverbetering bestaande bomen Hartogslaan is uitgesteld vanwege vertraging in dit project
- Voor groot onderhoud en herstel van boomstructuren staan de volgende projecten in 2025 op de planning:
- Herstel laanstructuur Velperweg (deel Prümelaan tot viaduct Velp): project is (zo goed als) gereed
- Vervangen deel bomenrijen Bakenbergseweg: werkzaamheden zijn gestart en worden binnenkort afgerond
- Aanhelen en groeiplaats verbeteren bomen Strolaan: onderzocht wat de mogelijkheden zijn in deze straat. Door de ligging van het riool is het niet mogelijk hier bomen aan te planten. Het project vervalt.
- Vervangen bomen met beperkte levensverwachting Stadhouderstraat: het is een integraal project geworden waardoor er meer belangen afgewogen worden en de uitvoering niet is gestart.
- Vervangen deel boomstructuur het Lange Water: werkzaamheden zijn gestart en worden binnenkort afgerond
- Herstel Barokkelaan. Dit project is omvangrijker en complexer gebleken dan vooraf ingeschat. Er is meer voorbereidingstijd nodig.