Aanpak terugdringing dakloosheid

Algemeen
In december 2022 is door VWS het Nationaal Actieplan Dakloosheid: Eerst een Thuis gelanceerd. Landelijk is een dashboard ontwikkeld om inzicht te krijgen in de voorgang op de acties, waarvoor de afgelopen periode vanuit Arnhem de benodigde informatie is gedeeld. De laatste resultaten op centrumgemeentelijk niveau zijn in december 2025 gedeeld op de website waarstaatjegemeente.nl.
Deze gegevens worden twee keer per jaar, in juli en december, geactualiseerd.

Regionaal en lokaal uitvoeringsplan
De regio Centraal Gelderland heeft een regionaal uitvoeringsplan opgesteld op basis van o.a. de uitgangspunten van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Het regionaal plan is door alle tien samenwerkende gemeenten in de regio Centraal Gelderland, doorvertaald naar een lokaal uitvoeringsplan, waarin preventie één van de belangrijkste thema's is. Beide plannen zijn in Arnhem bestuurlijk vastgesteld in januari 2025. In het afgelopen jaar is gestart met het prioriteren van de opgaven en de uitwerking van de daarbij behorende acties.

Daklozen advieskantoor
Naast de onverminderde inzet op preventie wordt het daklozenloket continu doorontwikkeling door toevoeging/uitbreiding van de benodigde expertise. Ook de openstelling van het daklozen advieskantoor is per 1 september 2025 verruimd naar 5 dagdelen per week.

Passend vangnet

• Om- en afbouw van de Maatschappelijke Opvang

De vernieuwing van de opvang is reeds gerealiseerd, waarmee ook een sluitend gedifferentieerd aanbod is ontstaan. De afbouw van de capaciteit heeft nog niet kunnen plaatsvinden.

• Opvang voor dakloze niet-rechthebbende EU-burgers

Vooruitlopend op landelijke ontwikkelingen en beleid is voor de duur van twee jaar een opvang voor kwetsbare niet-rechthebbende dakloze EU-burgers gerealiseerd, hiermee bieden we een inclusieve aanpak. Deze opvang biedt 10 plekken en is operationeel sinds 1 juli 2024. Uit de evaluatie over het eerste jaar na start van deze voorziening, blijkt dat 35 unieke personen zijn opgevangen. Van hen zijn 18 positief uitgestroomd (werk of terugkeer), 10 negatief uitgestroomd, met als reden detentie of beëindiging van het traject door de zorgaanbieder, 5 hebben zelf de opvang verlaten en 2 verblijven nog in de opvang. Deze resultaten hebben aangetoond dat de voorziening voorziet in een behoefte. Op 2 december 2025 is besloten en is de raad per raadsbrief geïnformeerd over het voortzetten van deze voorziening tot en met 2028, mede doordat Arnhem vanaf 2026 kan deelnemen aan de landelijke pilot.  

• Ambulante begeleiding tijdens wachttijd

Dakloze volwassenen die recht hebben op opvang bij IrisZorg op de Remisestraat en daar niet meteen terecht kunnen omdat de capaciteit onvoldoende is, hebben ook in het afgelopen jaar tijdens de wachttijd ambulante begeleiding ontvangen. Met deze inzet wordt direct een start gemaakt met het op orde brengen van de basis (ID-bewijs, uitkering, zorgverzekering) en kan al een traject richting herstel ingezet worden.

• 22-uursopvang

Met de proef 22-uursopvang Spoorwegstraat is naar aanleiding van een behoefteonderzoek onder de doelgroep, raadsmoties en aanvullend onderzoek in de zogeheten ‘tussenuren’ een verblijfsruimte voor dak- en thuisloze mensen gerealiseerd. Dit zijn de uren waarin zowel inloopvoorziening Het Kruispunt als nachtopvang De Duif gesloten waren. Deze pilot is gestart op 1 januari 2025 voor de duur van maximaal twee jaar met incidentele financiering. De eerste resultaten zijn positief, vanuit de opvanginstellingen wordt meer doelgroep bereikt. De proef wordt gevolgd met tussentijdse evaluaties.

Van opvang naar wonen (met/zonder begeleiding)
De beweging van opvang naar wonen is verbonden met de brede gemeentelijke huisvestingsopgave, zoals opgenomen in de vastgestelde nota Wonen & Zorg, waarbij duidelijk is dat de realisatie van extra woonplekken voor dak- en thuislozen vertraging oploopt. Een van de oorzaken daarvan is de wooncrisis. Er is het afgelopen jaar gewerkt aan het doorontwikkelen van het Stedelijk Verhuur Overleg (toewijzing convenantwoningen ten behoeve van uitstroom uit verblijfsinstellingen), het ontwikkelen van een herkansingsroute voor mensen met een negatieve verhuurdersverklaring, en het project Wonen Eerst voor jongeren. Implementatie hiervan in 2026.

Monitoring
Het CBS heeft de monitor dakloosheid, met cijfers over dakloze personen in de Maatschappelijke Opvang (MO) per regio in 2022 en 2023, voor het eerst in december 2024 gepubliceerd. Dit zijn voorlopige cijfers samengesteld over het aantal geregistreerde dakloze personen in MO-voorzieningen, uitgesplitst naar centrumregio. Deze cijfers zijn beschikbaar voor de centrumregio's die hebben bijgedragen in de aanlevering van de cijfers. Vanuit Arnhem zijn ook in mei 2025 de noodzakelijke gegevens voor de regio Centraal Gelderland aangeleverd voor deze monitor. Het CBS heeft echter in december 2025 landelijk geconstateerd dat deze cijfers mogelijk niet helemaal correct zijn, doordat een grote landelijke organisatie in de aangeleverde data ook geregistreerde dakloze personen heeft meegeteld die niet daadwerkelijk overnacht hebben in een opvangvoorziening.
Hierdoor is het voor het CBS niet meer mogelijk gebleken om de cijfers over 2023 en 2024, voor het einde van 2025 te publiceren. De publicatie zal daarom in het eerste kwartaal van 2026 plaatsvinden.

Het Nationaal Actieplan Dakloosheid 'Eerst een Thuis' heeft de ambitie dat in 2030 dakloosheid is beëindigd en iedereen een Thuis heeft. Deze landelijke aanpak richt zich op zes actielijnen:
1.   Versterken bestaanszekerheid: borging van het bestaansminimum
2.   Preventie: voorkomen dakloosheid is altijd het beste
3.   Wonen Eerst: iedereen een eigen woonplek met ondersteuning op maat
4.   Integraal werken in de uitvoering: regie, snelheid en menselijke maat
5.   Ervaringskennis inzetten: beleid wordt gemaakt, getoetst en uitgevoerd met mensen met ervaringskennis
6.   Inclusieve aanpak: aandacht voor jongeren, LHBTIQ+ en dakloze EU-burgers

In samenspraak met alle partners en regiogemeenten wordt als regio Centraal Gelderland de komende jaren ingezet om volgens de uitgangspunten van het Nationaal Actieplan verder uitvoering te geven aan de aanpak van dakloosheid. De belangrijkste focus ligt op preventie en het creëren van woonplekken, want iedereen heeft recht op een (t)huis. We zien kansen in het housing first principe. Gelijktijdig wordt ingezet op de uitstroom uit de opvang en om- en afbouw van de capaciteit van de maatschappelijke opvang. Deze laatste is afhankelijk van de realisatie van het aantal woonplekken en van landelijke autonome ontwikkelingen, zoals een toename van dakloosheid als gevolg van de mogelijke effecten op het gebied van bestaanszekerheid. Lukt dit niet tijdig of onvoldoende, dan wordt ingezet op tijdelijke en/of permanente uitbreiding van de bestaande opvangcapaciteit. Vooruitlopend op landelijke en Europese regelgeving bieden we ook opvang  aanvoor kwetsbare niet-rechthebbende EU-burgers.

Vanuit het Nationaal Programma Arnhem-Oost is met een pilot Bouwdepot als proef onder de noemer 'Financiële Vleugels' gestart. Afhankelijk van de ervaringen in de praktijk wordt in 2025 besloten over de voortzetting en het borgen van deze aanpak.  
Verder wordt onverminderd ingezet op preventie. Dit krijgt vorm in nauwe samenwerking met armoede & schulden, werk en inkomen en zorg en welzijn (voorkomen uitval).

In het kader van de monitoring is landelijk het streven om gegevens over dakloosheid in de monitor Dakloosheid in de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein (GMSD) op te nemen. Arnhem is als centrumgemeente aangesloten op deze ontwikkeling. Deze monitor omvat gegevens over het aantal dak- en thuislozen, tijd tot opvang (zowel direct als langdurig), duur van opvang (zowel direct als langdurig), mate van terugval en aantal gerealiseerde woonplekken t.b.v. uitstroom uit de maatschappelijke opvang.